"Cyberbezpieczna" gmina Kowal? Jest odpowiedź urzędu

24 listopada 2025 gmina Kowal ogłosiła 317 032,50 zł zł z funduszy zewnętrznych w ramach projektu pn. „Cyberbezpieczny Samorząd”. 82% dofinansowania pochodziło z budżetu Unii Europejskiej, a 18% z Budżetu Państwa. Do 30 września 2026 roku był ostateczny termin realizacji grantów, jednak na oficjalnych stronach internetowych gminy nie zostały opublikowane informacje odnośnie pełnej realizacji projektów w ramach „Cyberbezpiecznej Gminy Kowal”. Postanowiliśmy zweryfikować, czy gmina rzeczywiście zrealizowała w pełni wszystkie projekty oraz jak wygląda aktualny stan cyberbezpieczeństwa zarówno gminy Kowal jak i samego miasta.

Gmina Kowal chce wzmacniać cyberbezpieczeństwo

Gmina Kowal znalazła się wśród samorządów objętych projektem „Cyberbezpieczny Samorząd”, realizowanym w ramach Funduszy Europejskich na Rozwój Cyfrowy 2021–2027. Wniosek Gminy Kowal o numerze FERC.02.02-CS.01-001/23/0790 został zakwalifikowany do dofinansowania w 2024 roku. Łączna wartość projektu wynosi 317 032,50 zł, przy czym całość tej kwoty stanowi dofinansowanie. Z tej sumy 259 966,77 zł pochodzi ze środków Unii Europejskiej, a 57 065,73 zł z budżetu państwa.¹

Informacja o dofinansowaniu gminy Kowal w kwocie 317 032,50 zł w ramach konkursu grantowego "Cyberbezpieczny Samorząd" — Informacja o dofinansowaniu gminy Kowal w kwocie 317 032,50 zł w ramach konkursu grantowego „Cyberbezpieczny Samorząd”

Pozyskane środki mają zostać przeznaczone zarówno na modernizację infrastruktury informatycznej, jak i podniesienie kompetencji pracowników. W ramach projektu zaplanowano zakup dwóch routerów brzegowych UTM zabezpieczających łącza internetowe GOPS i ZSPG, serwera kopii zapasowych z mechanizmem deduplikacji danych, zasilacza awaryjnego do serwerowni Urzędu Gminy, dwóch urządzeń sieciowych oraz oprogramowania do wykonywania kopii zapasowych. Projekt obejmuje również szkolenia z zakresu świadomości cyberzagrożeń, identyfikacji i szacowania ryzyka oraz specjalistyczne szkolenia dla kadry IT.

Istotną częścią przedsięwzięcia jest także uporządkowanie procedur związanych z bezpieczeństwem informacji. Gmina planuje wdrożenie aplikacji w modelu SaaS służącej m.in. do zarządzania dokumentacją cyberbezpieczeństwa i analizą ryzyka, a także przegląd, aktualizację i wdrożenie dokumentacji systemu zarządzania bezpieczeństwem informacji (SZBI) w trzech jednostkach organizacyjnych. Projekt przewiduje również opracowanie i wdrożenie procedur analizy ryzyka dla tych jednostek.

Działania związane z cyberbezpieczeństwem są kontynuowane także w samym Kowalu – mieście. 25 lutego 2026 roku Gmina Miasto Kowal ogłosiła postępowanie „Poprawa cyberbezpieczeństwa w Gminie Mieście Kowal – etap II”, którego szacunkowa wartość wynosiła 80 tys. zł. Zakres zamówienia obejmował m.in. szkolenie 15 pracowników z zakresu socjotechniki, testy phishingowe oraz szkolenia administratorów dotyczące m.in. Microsoft Active Directory, rozwiązań Fortinet Fortigate, kopii zapasowych, bezpieczeństwa sieci oraz rozwiązań klasy xDR/EDR. Postępowanie rozstrzygnięto 18 marca 2026 roku. Spośród dwóch złożonych ofert wybrano propozycję firmy EXIMO PROJECT sp. z o.o. z Bydgoszczy o wartości 104 304 zł. Umowę zawarto 17 marca, a jej realizację przewidziano na 30 dni. Z kolei 23 kwietnia 2026 roku opublikowano ogłoszenie o wykonaniu umowy.²

Program „Cyberbezpieczny samorząd”

„Cyberbezpieczny Samorząd” to projekt finansowany z Funduszy Europejskich na Rozwój Cyfrowy 2021–2027, realizowany przez Centrum Projektów Polska Cyfrowa (CPPC) w partnerstwie z NASK Państwowym Instytutem Badawczym, którego celem jest zwiększenie poziomu bezpieczeństwa informacji w jednostkach samorządu terytorialnego poprzez wzmocnienie ich odporności oraz zdolności do zapobiegania i reagowania na incydenty w systemach informacyjnych. W ramach programu 2807 gmin, powiatów i województw mogło uzyskać granty o łącznej wartości ok. 1,5 mld zł, przeznaczane m.in. na sprzęt, oprogramowanie, usługi wdrożeniowe, audyty, procedury i szkolenia. Pierwotnie realizacja grantów mogła trwać maksymalnie 24 miesiące, jednak nie dłużej niż do 30 czerwca 2026 r.

Kontrola Najwyższej Izby Kontroli wykazała, iż pomimo prawidłowej realizacji projektu pod względem proceduralnym zabrakło systemowego podejścia do wzmacniania cyberbezpieczeństwa oraz oceny rzeczywistych efektów wsparcia.³ CPPC nie wymagało od samorządów przeprowadzenia audytów bezpieczeństwa ani przed przyznaniem dofinansowania, ani po zakończeniu prac, przez co nie można było wiarygodnie ocenić, w jakim stopniu dofinansowane urzędy faktycznie zwiększyły swoją odporność na cyberataki. NIK zwróciła również uwagę na problemy z monitorowaniem postępów oraz ryzyko nieosiągnięcia dwóch kluczowych wskaźników projektu. W czerwcu 2026 r. CPPC zaktualizowało dokumentację konkursową i wydłużyło termin realizacji grantów do 30 września 2026 r., umożliwiając samorządom dokończenie zaplanowanych działań, przeprowadzenie postępowań zakupowych oraz prawidłowe rozliczenie przyznanych środków; wydłużenie realizowane jest poprzez aneksy do umów.⁴

Odpowiedź gminy Kowal

Do gminy Kowal skierowaliśmy w tej sprawie zapytanie i wczoraj, 29 października, otrzymaliśmy odpowiedź. Wedłuj niej, wszystkie działania zaplanowane w ramach projektu „Cyberbezpieczna Gmina Kowal” zostały zrealizowane w przedłużonym terminie do dn. 30 września 2026 r. Dodatkowo gmina przekazała obszerne wyjaśnienia, z czego wynikało wydłużenie terminu realizacji grantu:

Gmina Kowal wnioskowała o wydłużenie terminu realizacji grantu do 30 września 2026 r. z uwagi na konieczność wydłużenia terminu przeprowadzenia szkoleń dla pracowników i jednocześnie zawarcia z Wykonawcą aneksu do umowy. Zmiana terminu realizacji umowy wynikała z opóźnień powstałych z przyczyn niezależnych od Wykonawcy i Gminy Kowal (konieczność uwzględnienia w terminach szkoleń bieżących uwarunkowań pracy Urzędu Gminy Kowal i jej jednostek organizacyjnych).

Aleksandra Czerwińska, Urząd Gminy Kowal

W ramach projektu zrealizowano zakup sprzętu, oprogramowania oraz usług, mających na celu poprawę gminnej infrastruktury. Ponadto 18 września miały odbyć się audyty bezpieczeństwa dla Urzędu Gminy Kowal, Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej oraz Zespołu Szkolno-Przedszkolnego w Grabkowie. W wyniku tego audytu stwierdzono, iż na 42 uwzględnianych wymagań bezpieczeństwa 32 zostały spełnione w pełni, 9 zostało częściowo spełnionych, a 1 wymaganie nie zostało spełnione. Z zakresu cyberbezpieczeństwa przeprowadzono szkolenia dla 58 osób, w tym pracowników JST i kadry zarządzającej. Dodatkowo przeprowadzono szkolenie dla kadry IT w zakresie stosowanych środków bezpieczeństwa oraz szkolenie z zakresu identyfikacji i szacowania ryzyk dla kadry zarządzającej.

Poziom zgodności UGK z audytowanymi przepisami wynosi 89% (37,5/42 punkty), co należy uznać za tendencję pozytywną – jednostka podejmuje szerokie działania w zakresie bezpieczeństwa informacji, posiada rozbudowaną dokumentację SZBI oraz nowoczesną infrastrukturę zmodernizowaną w ramach projektu „Cyberbezpieczny Samorząd”. Zidentyfikowano obszary wymagające dalszych działań naprawczych, głównie w zakresie praktycznego stosowania wdrożonych procedur.

Aleksandra Czerwińska, Urząd Gminy Kowal

Na pytanie redakcji, czy Gmina Kowal zgadza się z uwagami NIK dotyczącymi braku możliwości jednoznacznego określenia, w jakim stopniu projekty realizowane w ramach „Cyberbezpiecznego Samorządu” zwiększyły odporność jednostek samorządowych na cyberataki, gmina odpowiedziała następująco:

W naszej gminie realizacja projektu „Cyberbezpieczny Samorząd” przyczyniła się do zwiększenia poziomu cyberbezpieczeństwa poprzez wdrożenie rozwiązań technicznych oraz zastosowanie dodatkowych mechanizmów ochrony infrastruktury informatycznej.

Istotną rolę w realizacji przedsięwzięcia odegrał informatyk odpowiedzialny za bezpieczeństwo systemów informatycznych, który wskazał kluczowe obszary wymagające wzmocnienia oraz rekomendował działania i rozwiązania możliwe do wdrożenia w ramach przyznanego dofinansowania.

W ramach projektu wdrożono m.in. system EDR, rozwiązania UTM oraz dodatkowe mechanizmy zabezpieczające, których celem jest zwiększenie skuteczności wykrywania zagrożeń, ograniczenie ryzyka wystąpienia incydentów cyberbezpieczeństwa oraz poprawa ochrony zasobów informatycznych gminy.

Jednoznaczne określenie skali wzrostu poziomu bezpieczeństwa jest trudne do przeprowadzenia bez zastosowania szczegółowych mierników i analizy porównawczej. Niemniej jednak zrealizowane działania stanowią istotny krok w kierunku zwiększenia odporności infrastruktury informatycznej gminy na cyberzagrożenia oraz poprawy bezpieczeństwa przetwarzanych danych i ciągłości funkcjonowania systemów informatycznych.

Aleksandra Czerwińska, Urząd Gminy Kowal

Koszt realizacji wszystkich zadań wyniósł 311 359 zł, czyli 98,21% przyznanego gminie dofinansowania. Wniosek rozliczający zaliczkę jeszcze nie został rozpatrzony.

Aktualne problemy z cyberbezpieczeństwem gminy i miasta Kowal

W zapytaniu do urzędu gminy Kowal nasza redakcja zwróciła uwagę na problemy z gminną domeną investin.gminakowal.pl, która to posiada niepoprawny certyfikat bezpieczeństwa SSL. W odpowiedzi na nasze zgłoszenie urząd przekazał, iż sprawa problemów z bezpieczeństwem połączenia z domeną zostanie rozwiązana.

Zrzut ekranu, prezentujący problemy z domeną investin.gminakowal.pl

Pozostaje jednak pytanie, co z miastem Kowal? Konfiguracja oficjalnej strony urzędu miasta wskazuje na to, iż jest ona przestarzała. Na stronie widnieją nieaktualne od wielu lat hiperłącza. Według treści Deklaracji Dostępności, strona internetowa została opublikowana w 2018 roku, a w 2021 miała ostatnią istotną aktualizację.⁵ Warto przy tym dodać, iż w międzyczasie w latach 2014-2020 Gmina Miasto Kowal realizowała grant po otrzymaniu dofinansowania w konkursie grantowym „Cyfrowa Gmina” w ramach Programu Operacyjny Polska Cyfrowa.⁶