W zasadzie, odkąd tylko zainteresowałem się dawną lokalną prasą z Włocławka i zacząłem ją kolekcjonować, bardzo chciałem uzyskać jeden z egzemplarzy pewnego pisma „Życie Włocławka i Okolicy”. Jeżeli ktoś z Was pilnie wertował treść oraz przypisy poprzednich artykułów, mógł już natknąć się na – w zasadzie liczne – wzmianki o tym piśmie. A jest tak z tego powodu, gdyż pismo to stanowiło dosyć istotny element dawnej historii Włocławka z uwagi na jego rolę. Również pismo to niejednokrotnie inspirowało kierunek, w jakim chciałem ten portal rozwijać. W końcu jednak pozyskałem jeden z egzemplarzy „Życia Włocławka”, więc w tym artykule będę mógł się z państwem podzielić garścią informacji na temat tego czasopisma i dlaczego ono jest tak ważne dla historii naszego miasta.
Parę słów o piśmie
„Życie Włocławka i Okolicy” było miesięcznikiem regionalnym ukazującym się we Włocławku w latach 1926–1931.1 Pismo miało okazję rozkwitać w okresie intensywnego rozwoju życia społecznego i kulturalnego miasta już w niepodległej Polsce. Jego pierwsze motto dobitnie podsumowywało zawartość kolejnych numerów: „miesięcznik poświęcony sprawom społecznym, ekonomicznym, oświatowym i artystycznym”. Od razu więc w oczy rzuca się regionalistyczny charakter tego nietuzinkowego periodyku.
Jego celem nie było jednak wyłącznie informowanie o bieżących wydarzeniach, lecz także dokumentowanie przeszłości i współczesności Włocławka oraz okolic. To, co odróżniało „Życie Włocławka i Okolicy” od reszty czasopism lokalnych, to fakt, iż na jego łamach pojawiały się również materiały historyczne, wspomnienia, teksty dotyczące miejscowych instytucji, szkolnictwa, kultury, gospodarki, rolnictwa i życia społecznego. To jednak nie znaczy, że aktualne nowinki nie ukazywały się w tym piśmie. Wręcz przeciwnie, na bieżąco przekazywano czytelnikom informacje z życia społecznego i kulturalnego miasta.
Jeżeli chodzi o to, jakie lokalne twarze były związane z pismem, to wymienić możemy chociażby takie osoby, jak: Zygmunt Michler, Antoni Olszakowski, Zdzisław Arentowicz, Paweł Czarnecki czy Witold Piasecki. Publikację dla pisma miał w planach przygotować także Stanisław Noakowski tuż przed swoją śmiercią, jednak nie zdążył zrealizować swoich planów.2 Ale skoro wcześniej wspomniałem o Arentowiczu…
Epizod Zdzisława Arentowicza
Od roku 1926 do współredagowania pisma dołączył nie kto inny, jak Zdzisław Arentowicz, dzisiejszy patron Miejskiej Biblioteki Publicznej we Włocławku. Na początku swojej pracy przy piśmie publikował komentarze dotyczące spraw społecznych3 oraz własne wiersze, np. „Miasto”4 czy „Tablica”5. Arentowicz jednak postanowił pochylić się nad tematem włocławskiej historii w kolejnych publikacjach tego pisma. W numerze 10-11-12 z grudnia 1927 roku została opublikowana pierwsza część jego opracowania zatytuowanego „Jak wyglądał Włocławek w połowie zeszłego wieku”.6 Żywe zainteresowanie lokalnej społeczności opracowaniami historii autorstwa Zdzisława Arentowicza poskutkowało kolejnymi pracami, aż w końcu ten postanowił wydać swoje opracowania w książce „Z dawnego Włocławka”, o której wspominałem w innym dedykowanym jej artykule.
Sprawa Biblioteki
Również innym ciekawym epizodem w historii tego pisma była sprawa Miejskiej Biblioteki Publicznej we Włocławku. Przez wiele lat z okresu II Rzeczpospolitej Włocławek nie posiadał własnej Miejskiej Biblioteki Publicznej, a takowa powstała dopiero w grudniu 1930 roku.7 Redakcja „Życia Włocławka i Okolicy” wielokrotnie w swoich pismach w roku 1930 lobbowała na rzecz budowy tej biblioteki wraz z Sekcją Regionalną przy Kujawskim Oddziale P.T.K. W numerze 6. z 1930 roku w piśmie pojawił się obszerny artykuł „Miejska Bibljoteka Publiczna we Włocławku”, który opisywał dotychczasowe kroki w kierunku powstania biblioteki, w tym utworzenie specjalnej komisji bibliotecznej w magistracie miasta.
Dorobek
Wiele dobrych rzeczy zawdzięczamy temu periodykowi. W przedwojennej Polsce skutecznie promował ruch regionalistyczny, rozwój lokalnej kultury, rozwój lokalnych instytucji publicznych, ale przede wszystkim zainteresował Włocławian ich dawną historią. Dziś wiele egzemplarzy tego pisma zostało zarchiwizowanych w Kujawsko-Pomorskiej Bibliotece Cyfrowej, dzięki czemu „Życie Włocławka i Okolicy” pozostawiło po sobie mnogość cennych źródeł historycznych, z których możemy korzystać aż do dziś.
Przypisy:
- https://kpbc.umk.pl/dlibra/publication/408?language=pl [dostęp: 18.08.2026] ↩︎
- Życie Włocławka i Okolicy 1928, Sierpień – Październik nr 8-10 ↩︎
- Życie Włocławka i Okolicy 1926, Grudzień, nr 3 ↩︎
- Życie Włocławka i Okolicy 1927, Styczeń, nr 1 ↩︎
- Życie Włocławka i Okolicy 1927, Wrzesień, nr 9 ↩︎
- Życie Włocławka i Okolicy 1927, Październik – Listopad – Grudzień, nr 10-11-12 ↩︎
- https://biblioteka.wloclawek.pl/strona-2/ [dostęp: 18.08.2026] ↩︎
